تکامل طب گیاهی در ادوار و مناطق مختلف(قسمت سوم، تألیف کتاب )

کلیات و سموم و تریاق، تألیف ابن مرشد قرطبی

جامع المفردات الادویه یا مفردات ابن بیطار، تألیف ضیا الدین عبد اللّه ابن احمد مالقی اندلسی معروف به ابن بیطار است که در سال 646 هجری قمری وفات یافته است از اهل مالاگای اسپانیا است. این کتاب که از کتب معتبر طب سنتی است توسط جمال الدین ابوالفضل محمد بن مکرم الانصاری مختصر و به ترکی ترجمه شده است.

مترجم در 711 هجری قمری فوت کرده است. کتاب دیگری که مختصری از کتاب ابن بیطار است، کتاب ما لا یسع الطبیب جهله یا ما لا یسمع الطبیب جهله، تألیف یوسف بن اسماعیل خوئی شافعی معروف به ابن الکبیر است. که به جامع بغدادي نیز مشهور میباشد، تاریخ تألیف کتاب 711 هجری قمری است.

اختیارات بدیعی فی الادویه المفرده و المرکبه، تألیف علی بن حسین الانصاری در سال 770 هجری قمری تألیف شده است. تحفه حکیم مومن، تألیف محمد مومن بن میرزا محمد زمان تنکابنی است که طبیب مخصوص شاه سلیمان صفوی بوده است. تذکره اولی الالباب یا تذکره انطاکی، تألیف شیخ داود بن عمر انطاکی که در سال1008-1005 هجری قمری در مکه فوت کرده است.

کتاب قرابادین کبیر

دوره کتاب قرابادین کبیر، تألیف سید محمد حسین بن سید محمد هادي عقیلی علوي خراسانی شیرازی است. این کتاب شامل « مخزن الادویه » و
« مجمع الجوامع »و « ذخایر التراکیب » است که در سال های 85-1183 هجری قهمری تألیف شده و بارها چاپ آن  تجدید شده است.

از کتاب هاي معروف که از مآخذ معتبر گیاهان دارویی است کتاب فرهنگ الصیدنه، تألیف ابو ریحان بیرونی است که به عربی نوشته شده و اخیرا به فارسی برگردان و منتشر شده است و از نظر اعتماد به مفاهیم بهتر است از متن اصلی کتاب نیز استفاده شود.

از مآخذ مورد استفاده الصیدنه، مفردات ابن بیطار است که شرح آن فوقا آمده است کتاب ابن بیطار که به عربی نوشته شده در سال ها  83-1877 میلادی به وسیله پزشک فرانسوي به نام Lucien Leclere در سه جلد به فرانسه ترجمه شده و در دانشگاه های فرانسه تدریس میشده است.

کتاب دیگر معروف که از نظر مآخذ اسامی گیاهان بسیار جالب است، کتاب شرح اسماء العقار است که تألیف ابی عمران موسی بن میمون قرطبی است. در این کتاب 405 گیاه و دارو به اختصار شرح داده شده و اسامی عربی و فارسی و سریانی آنها مورد بحث قرار گرفته است. دانشمندی به نام Max Meyerhoff متن عربی این کتاب را به فرانسه ترجمه و منتشر کرده است.